Yaban mersini ekimi, bir bahçıvanın yapabileceği en basit işlerden biri değildir. Ama bu onu daha da ilginç kılıyor, öyle değil mi?Bahçe çalı formları kültüre nispeten yakın zamanda girmiştir: yaban mersini ıslahı 20. yüzyılın başından beri yapılmaktadır ve amatör bahçecilikte bu meyve son 1-2 yılda popüler hale gelmiştir. Bahçelerde yetiştirilmek üzere tasarlanmış çeşitli yaban mersini türleri bulunmaktadır. Her birinin kendine özgü özellikleri olsa da, tüm çeşitler ortak bakım prensiplerini paylaşır.
Farklı İklim Bölgeleri İçin Çeşitler
Tüm çeşitliliğin temelini, doğal yetişme yerleri ve kışa dayanıklılıkları ile ayrılan 3 yabani tür oluşturur. Bu, belirli bir bölgede yetiştirilebilecek yaban mersini çeşidini seçerken dikkate alınması gereken bir husustur. Rusya’nın sıcak bölgeleri ve orta şeridi için, yüksek boylu yaban mersini yabani türüne dayalı olarak geliştirilen Amerikan ıslah çeşitleri uygundur:
- erkenci (Temmuz başında olgunlaşır): Earlyblue, Weymouth, June;
- orta dönem meyve veren (Temmuz sonu): Bluecrop ve Berkeley;
- geç (Ağustos): Dixi, Elliott, Coville vb.
Yüksek boylu yaban mersini çalısı (bitki boyutları 1,6-2 m’ye kadar) -23°C’ye kadar donlara dayanabilir, bu nedenle aşırı soğuk veya az karlı kışlarda donabilirler.Bodur çeşitler (1,2 m’ye kadar) olarak sınıflandırılan bahçe yaban mersini türleri, daha düşük sıcaklıklara adapte olmuş ve -30°C’ye kadar donları kolayca taşıyabilir. Yoğun kar örtüsüne sahip bölgelerde, eğilebilir ve kar altında korunabilirler. Rusya koşulları için aşağıdaki çeşitler önerilir:
- erkenci (Temmuz): Northland, Bluegold, Northblue vb.;
- orta-geç (Ağustos başı): Polaris, Emil vb.
Amerikan ıslahı çeşitlerinin ayırt edici özelliği, tüm türlerin meyvelerinin tatlı-ekşi, tatlı bir tada sahip olmasıdır. Büyük bir çalıdan elde edilen verim 5-6 kg’a ulaşabilir.Yerli ıslah çeşitleri, Rusya’nın kuzey bölgelerinde yaygın olan türler temelinde geliştirilmiştir: bataklık yaban mersini ve dar yapraklı yaban mersini. Amerikan çeşitlerinden, meyvelerinin daha az belirgin tadı ile ayrılırlar, ancak Kuzey Urallar, Sibirya ve Transbaykalya koşullarında, -43°C’ye kadar donlara dayanarak büyüyebilir ve meyve verebilirler. Bunlar arasında:
- Tayga Güzeli (donmaya dayanıklı ve hastalıklara karşı dirençli);
- Mavi Saçılım ve Harika (yüksek verimli – 1 çalıdan 1,6 kg’a kadar meyve);
- Şegarskaya (büyük ve sulu meyveler);
- Nektarnaya (iyi tat kalitesi).
Ekim
Yaban mersini için doğru yer seçimi ve ekimin ne kadar doğru yapıldığı, bahçe arsasında çalının ilk yetiştirme girişiminin başarısına bağlıdır. Faydalı ve lezzetli ürün yetiştirmekten hayal kırıklığına uğramamak için, yaban mersininin yer seçimi ve bakımı için gerekli tüm koşulları yerine getirmek gerekir.
Yetiştirme Koşulları
Tüm yaban mersini çeşitleri ve türleri için asidik ancak gevşek topraklı yerler uygundur. Çalının doğal yaşam alanları turbalıklar ve kuzey bataklıklarıdır. Bahçede yaban mersini ekilecek alana torf ve iğne yapraklı ormandan toprak (veya çam iğneleri) karışımı eklenmesi ve toprağın kükürt ile zenginleştirilmesi önerilir. Mineral, 1 m²’ye 40-60 g kükürt tozu oranında eklenmelidir (öğütülmüş madde tarım mağazalarından satın alınabilir).Yaban mersini yetiştirmek için kışın soğuk rüzgardan korunan güneşli bir yer uygundur. Çalı, büyük ağaçlar onu sadece günün sıcak saatlerinde güneşten kapatıyorsa yarı gölgeyi de iyi tolere eder. Çok yoğun gölge olan yerlerde yaban mersini verimi düşer, meyveler küçülür ve tatlılığını kaybeder.
Yaban Mersini Çoğaltma Yöntemleri
Yaban mersini ekimi için en iyi zaman, toprağın tamamen çözülmesinden sonra ilkbahardır. Fide sağlayan satış noktalarından fide materyali temin edilebilir. Fide, kendi arsalarında yaban mersini yetiştiren bahçıvanlardan da satın alınabilir.Mağazadan fide seçerken, kapalı kök sistemine sahip çalılarda durmak gerekir. Bunlar, çalının sağlığı konusunda endişelenmeden sonbahar ve yaz ortasında ekilebilir. Kök salmaları için gerekli koşul yeterli sulama olacaktır.Evde, zaten mevcut olan iyi özelliklere sahip çeşitleri kendiniz çoğaltabilirsiniz:
- çalıyı bölerek (yaban mersini çok büyüdüyse ve nakil gerektiriyorsa);
- sürgünlerin bir kısmını toprağa bastırarak daldırma yöntemiyle;
- çelikleme – budama sırasında sürgünler köklendirilebilir.
Yaban Mersini Fidesi Dikimi
Fide için 60×60 cm boyutlarında ve yaklaşık 50 cm derinliğinde bir çukur kazılır. Aşağıdaki karışımı hazırlamak gerekir:
- torftan;
- çam veya yapraklı topraktan;
- kumdan;
- iyi çürümüş komposttan.
Tüm bileşenler eşit oranlarda alınır. Substratın hacmi, çukuru doldurmaya yeterli olmalıdır.Hazırlanan toprağın bir tabakasını dibe serin. Yaban mersini çalısını, doldurulduktan sonra toprak seviyesi kök boğazının 7-10 cm üzerinde olacak şekilde çukura yerleştirin. Kökleri yayın ve çukuru önceden hazırlanmış toprakla doldurun. Yaban mersini fidesini, suyun tüm dökülen toprağa iyice nüfuz etmesini sağlayacak şekilde sulayın (yaklaşık 10 litre su gerekecektir). Topraktan nemin buharlaşmasını azaltmak için gövde çevresini talaş, torf veya başka gevşek bir malzeme ile malçlayın.Dikimden sonra genç bitkiyi budayın, 4-5 güçlü dalın ½ uzunluğunu bırakın. Zayıf sürgünleri çıkarmak daha iyidir.
Yaban Mersini Dikim Şeması
Bahçe yaban mersini plantasyonu kurmayı planlıyorsanız, çalılar aşağıdaki şemaya göre yerleştirilmelidir:
- sıradaki komşu çalılar arasında 1,5-2 m (yüksek çeşitler için) veya 75 cm (yerli bodur türler için) mesafe bırakın;
- sıralar arasında en az 1 m mesafe olmalıdır, böylece bahçıvan yaban mersini bakımı yapabilir ve hasat toplayabilir.
Bahçe tasarımında, meyve veren çalılar farklı şemalarda kullanılır. Yüksek boylu çeşitlerin etkileyici çalıları çimde solist olarak kullanılabilir veya grup dikimlerinde, çit veya dendraryum için kullanılabilir. Alçak çalılar, büyük ağaç gruplarında alt katman dikimi için uygundur.
Yaban Mersini Bakımı
İyi meyve vermek için iddiasız çalı, sulama, gübreleme ve budamaya ihtiyaç duyar. Yaban mersini çalısının meyve verimi 7-10 yıl boyunca nispeten sabit olabilir. Bu süre zarfında budama, kırık veya kurumuş sürgünlerin çıkarılması ve dekorasyon amacıyla kullanılıyorsa çalının şekillendirilmesinden ibarettir. 10 yaşındaki bir yaban mersini gençleştirici budamaya ihtiyaç duyar.İlkbaharda eski sürgünlerin bir kısmını çıkarmak gerekir. Bu, sezon boyunca genç dal kütlesinin büyümesini tetikleyecektir. Sonbahar budamasında en güçlü sürgünleri bırakmak gerekir. Gelecek ilkbaharda eski dalların kalıntılarını çıkarın ve genç bir çalı oluşturun.
Yaban Mersini Nasıl Sulanır?
Çalının kök sistemi ağırlıklı olarak yüzeyseldir. Yaban mersini toprağın kurumasına karşı hassastır, bu nedenle yazın haftada 2-3 kez sulama yapılmalı ve toprağın sürekli nemli kalması sağlanmalıdır.Yaban mersini meyve verme zamanına özel dikkat gösterilmelidir. Nem eksikliği durumunda meyveler küçük kalacak ve lezzetlerini kaybedecektir. Meyvelerin olgunlaşması sırasında gelecek yılın çiçek tomurcukları da oluşur. Toprağın üst katmanının 1 cm’den fazla kurumasına izin verilmemelidir. Şiddetli sıcaklarda sadece sulama değil, sabah ve akşam bitkilerin püskürtülmesi de önerilir.
Yaban Mersini İlkbaharda Nasıl Gübrelenir?
İlkbahar gübrelemeleri, tomurcuklar şiştiğinde yapılır. Besin çözeltisini hazırlamak için karma bir gübre (nitrofoska, Fertika, Kemira-lux vb.) gerekecektir. 2 yaşındaki bir çalı için 1 yemek kaşığı granül gerekir, daha sonra gübre miktarı her yıl iki katına çıkarılır. Gübreleme için granülleri sulama suyunda çözebilir veya nemlendirmeden önce kuru halde toprağa hafifçe karıştırarak uygulayabilirsiniz.
Yaban Mersini Sonbahar Gübrelemesi
Hasattan sonra, Eylül-Ekim aylarında, 3-5 yaşındaki yaban mersini çalılarına 80 g amonyum nitrat eklenmelidir. Azotlu gübre, bitkisel kompost (1 çalı için 10-15 kg) ile değiştirilebilir. Organik tarımda, sıra araları ekilen yeşil gübreler kullanılır. Kışın yeşil kütle ölür ve yaban mersinine azotlu maddeler sağlar.
Yaban Mersini Yaz Gübrelemesi
Yaz gübrelemesi meyve vermeden önce (Haziran ortası) başlar. Bol verim almak için fosforlu ve potasyumlu gübreler uygulanır. Yetişkin meyve veren bir çalı (3-5 yaş) için 100 g potasyum nitrat ve 120 g süperfosfat karışımı gerekir. Çilek çalıları için hazır karışımlar kullanılabilir.
Yetiştirme Hataları
Bahçıvanların sıkça yaptığı bir hata, arazinin yetersiz drene edilmesidir. Fide çukuru tınlı veya killi, Moskova bölgesine özgü yoğun topraklarda kazılır. Sulama veya uzun süreli yağmurlarda, nem çukurdaki toprağa kolayca nüfuz eder ve içinde durgunlaşarak çalı için olumsuz bir ortam yaratır.Böyle bir hatayı önlemek için, ekim için bir yükselti veya fazla nemin doğal olarak aktığı bir eğim seçilebilir.Diğer hatalar arasında şunlar bulunur:
- Daha önce sebze bitkileri ile dolu bir alana dikim. Yaban mersini için gevşek, ancak kazma ve bitkilerle tükenmemiş toprak gerekir. Sürülmemiş, çimin alındığı bir bakir arazi iyi bir yer olacaktır.
- Yaban mersini gübre, kompost, kuş gübresi veya organik infüzyon ile beslenir. Bu yanlıştır, çünkü aşırı azot ona zararlıdır. En iyi gübre mineral gübre veya bitkisel komposttur.
- Sık sık özenli bahçıvanlar çalıların altındaki toprağı gevşetirler. Bunu yapmak yasaktır, çünkü kök sistemi 20 cm derinlikte bulunur ve zarar görecektir. Geçirgenliği korumak için malç kullanılmalı ve gübreleme sırasında gübre tırmıkla toprağın en üst katmanına (3 cm’ye kadar) karıştırılmalıdır.
Sulama ve yağışlarla toprağın asitliği azalır. Bunu önlemek ve uzun süre yaban mersini hasadı almak için, sulama suyuna limon asidi (3 litreye 1 çay kaşığı) veya sirke (10 litreye 200 ml %9’luk asit) eklemek gerekir.